3-5 yaş çocuğu dikkat çekmek ister. Hayal dünyası çok geniş olduğu için
inanılmaz öyküler anlatabilir. Henüz yalanla yalan olmayanı ayırt edemezler. Bu
nedenle bu yaşlardaki çocukların anlattıkları yalan olarak kabul edilmezken,
11-14 yaşlarındaki çocuklarda görülen yalan normalden sapan bir davranış olarak
kabul edilir.
2-Yoğunluk:Bir davranışın bozukluk olarak kabul edilmesindeki 2. Ölçüt
yoğunluktur. Ör; 5 yaş çocuğunda öfke ve huysuzluk doğalken, bu davranış
başkasına fiziki zarar verme şekline dönüşürse, davranış bozukluğu kategorisine
girer.
3-Süreklilik:Çocuğun belirli bir davranış türünü ısrarlı bir biçimde ve uzun
zaman devam ettirmesidir.
4-Cinsel rol beklentileri: Erkeklerde kızlara oranla daha saldırgan olmaları
beklenirken, davranışları ile erkeklere benzer saldırgan davranan kızların
davranışları normalden sapan davranış kategorisine girer.
Ruhsal belirtiler, tek başlarına çocuğun uyumsuz ve dengesiz olduğunu
göstermezler.Uyumsuz davranış gösteren çocuklarda genel olarak ve sık sık şu
davranışlar gözlenir;
- Sinirlidirler, huysuz ve rahatsızdırlar.
- Tırnak yeme, parmak emme gibi davranışlar gösterir.
- Zorbalık yaparlar.
- Otoriteye direnirler
- Devamlı gerilim içindedirler.
- Yalan söylerler
- Çalma davranışı gösterirler
- Motivasyonları sınırlıdır.
- Okul devamsızlıkları ve evden kaçma vardır.
- Enerjilerini belli bir alanda toplayamazlar.
- Utangaç, korkak, endişeli ve şüphecidirler.
- Son derece sakin olabilirler.
Çocuğun davranışlarının uyumsuz olduğunu söyleyebilmemiz için, saydığımız bu
özelliklerin birkaç tanesini en az 6 ay süreyle göstermesi gerekir.Bunun yanı
sıra çocuğun gelişim dönemine de dikkat edilmelidir. Örneğin, 4-5 yaşına kadar
çocukların gece işemeleri normaldir. Hatta okul çağında bile ara sıra işeme
normal sayılabilir. Çünkü yatağa işeme davranışı tek başına uyumsuzluk belirtisi
değildir. Bu belirtinin sıklığı ve eşlik eden davranışların yoğunluğu önemlidir.
Genel Olarak Davranış Bozukluklarının Nedenleri
-Dikkat çekmek:Çocuğa gerekli
sevgi ve ilgi gösterilmediğinde yada yeterli zaman ayrılmadığında dikkat
çekmek için davranış bozukluklarına yönelir.
-Ebeveynlere karşı güç kazanma
isteği
-İntikam alma isteği: Özellikle dayak yiyen, sevgi verilmeyen çocuk
ana-babasından intikam almak ister. Aşırı otoriter ve baskıcı tutum, katı
disiplin ana-babaya karşı öfke ve nefret duygularının gelişmesine ve buna
paralel olarak başkaldırıcı bir bireyin oluşmasına neden olur.
-Yetersizlik:Çocuğun kendine güvensiz olması davranış bozukluklarına neden olur.
Anne-babanın aşırı koruyucu, hoşgörülü tutumu, gerektiğinden fazla özen
gösterilmesi fazla kontrol anlamına gelir. Sonuçta çocuk diğer kimselere aşırı
bağımlı, kendine güveni olmayan, duygusal olarak çabuk kırılan bir kişi olur.Bu
durum çocuğun kendi kendisine yetmesine olanak vermez ve davranış bozukluklarına
neden olur.
