ERGENLİK VE
ERGENLİK ÇAĞI PSİKOLOJİSİ
Bunun yanında akran gruplarına yönelim
başlar. Çoğunlukla arkadaşlarıyla birlikte olmak ister. Ergen için bir gruba ait
olmak çok önem taşır. Grubun norm ve değerlerine uyum sağlar. Kişiliğinin
geliştiği dönemler, ben kimim? Neyim? Ne yapmak istiyorum? Sorularına cevap
arar.
Gencin kişiliğini, başka bir değişle duygu, düşünce, tutum, eylem
ve davranışlarını değerlendirerek, ancak onun içinde yaşadığı ya da içinden
çıktığı çevreyi tanımakla mümkündür.
Gençlik, yalnız olumsuzlukların toplandığı bir çağ değildir.
Gençlik, tatlı hayallerin, tutkuların ve idealizmin filizlendiği, sıkı
arkadaşlıkların, ilk sevgilerin yaşandığı dönemdir. Yeniliğe ve ileriye doğru
atılımların yapıldığı, kendini kanıtlama ve kendi kimliğini ortaya koyma
çabalarının yaşandığı dönemdir. Ergen bu dönemde kendisine ve başkalarına
eleştirel gözle bakabilmekte soyut düşünce oldukça derinleşmektedir. Ergenlik
ön (Puberte) orta ve son ergenlik diye ayrılır, bu dönemleri özetlemek
gerekirse :
Ön (Puberte) Dönemi
İlgi bedenine dönüktür, yabancılaşma hisseder.Oedipal çatışmalar canlanabilir,
penisine zarar verme korkusu veya mastürbasyon çatışmaları gibi. Kızlarda
bilinçaltı korkuları uyandırabilir, adeta olumsuz tepki doğabilir; aşırı
sinirlilik nedensiz ağlamalar gibi.Bedenindeki değişime uyum sağlamak, psiko-sosyal
dürtü ve cinsel gelişiminin getirdiği içsel çatışmalarla başa çıkmada
çelişkili duyguları varsa da cinsiyet rollerini daha derinliğini öğrenir, geçici
eş cinsellik eğilimi korkuları olabilir.
Orta Ergenlik Dönemi:
Aileden bağımsız olma çabasında çelişkili duyguları artar,
uzaklaşma isteği ve aynı anda anne baba sevgi ve desteğine ihtiyaç duyma gibi.
Yalnızlık ve güçsüzlük hissedebilir. Anne baba yetkisini zayıflatma ve onlara
karşı çıkma davranışları görülebilir. Aile dışında yeni sevgi kaynakları arar,
arkadaşlık ve grupla özdeşleşme ve onları örnek alma önem kazanır. Bilişsel
gelişim hızlıdır: Kendine ve başkalarına eleştirel düşünce gelişir. Çalışma
zorunluluğunu duyma ve zevk arama arasında kararsızlık, sebatsızlık düzensizlik
olabilir.
Ergenliğin Son Dönemi:
Aileden kopma ve bağımsızlaşma, kendi kararını verip kendi seçimini yapma
konusundaki çelişkileri azalır, daha bağımsızdır, daha az etki altında kalır.
Kendi ilgi ve yeteneklerini daha gerçekçi biçimde tanımakta, hayat boyu meslek
ve eş seçiminde daha gerçekçi ve tutarlı olmaktadır. Cinsel çatışmaları azalır.
Kimlik duygusunu geliştirme, kimliğini benimseme ve kimliğinin senteziyle
uzlaşma çabaları sonucunda genç, kimliğini gerçekçi biçimde bulmuş olur.
ERİNLİK DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ
Erinlik, diğer gelişim dönemlerinden farklı özellikleri olan bir evredir. Bu
özellikler bir daha yaşam boyu görülmezler. En önemlileri şöyle sıralanabilir:
1) Erinlik
çakışan bir dönemdir: Erinlik çocukluğun sonlarına doğru başlar
ve ergenlik yıllarında devam eder. Çocuk cinsel olgunluk yaşına gelmeden birkaç
yıl önce birtakım fiziksel ve davranışsal değişiklikler geçirmekte, ancak ergen
sayılmamaktadır. Cinsel olgunluğa ulaştıktan sonra da ergenlik olgunluğuna
erişmemiş bulunmaktadır. Erinlik içindeki bu döneme ön ergenlik denmektedir. Bu
nedenle erinlik bir yandan çocukluk diğer yandan ergenlikle çakışan bir
dönemdir.
2) Erinlik
kısa bir dönemdir: Erinlik yarısı çocuklukta yarısı ergenlikte
olmak üzere iki yıldan dört yıla kadar uzayabilen oldukça kısa bir dönemdir.
Başka bir değişle 1,5 yıl hazırlık, 1,5 yıl da olgunlaşma olma üzere erinlik
kızlarda 3, 2.inci yılda gelişmeye devam ederek erkeklerde 4 yıl sürmektedir.
3) Erinlik
hızlı bir değişme dönemidir: Erinlik, gerek fiziksel ve gerekse
psikolojik değişikliklerin çok hızlı olduğu bir dönemdir. Bu hızlı değişme
karmaşa, yetersizlik ve güvensizlik duygularına ve birçok çocukta
istenmeyen davranışlara yol açar.
4) Erinlik
bir olumsuzluk evresidir: Bühler tarafından ortaya atılan bu
kavram karşıtlık anlamına gelmektedir. Olumsuzluk, bireyin “karşıt” bir tutum
içine girmesini ya da daha önce geliştirdiği bazı iyi niteliklerin
olumsuzlaşmasını açıklar. Bu karşı tutum, özellikle erinliğin başlarında çok
belirgin ve yoğundur.
5) Erinlik
yaşı değişiktir:Erinlik yaşı çok küçük yaşlardan başlayarak
18-19 yaşlarına kadar herhangi bir yaşta yer alabilir. Ancak erinlik yaşı,
ortalama olarak kızlarda 13 erkeklerde 14 yaş olarak saptanmıştır.
|
|
|
|
|